Waarom visuele therapie werkt

In een notendop kan de reden in één woord uitgelegd worden: hersenplasticiteit. Zien is een actief en geleerd proces dat zich normaalgezien spontaan ontwikkelt in de mens gedurende de eerste zes maanden. Indien er iets mis loopt tijdens dit leerproces ontwikkelt het brein een aanpassingsmechanisme, namelijk monoculair zicht in plaats van binoculair zicht. De samenwerking tussen beide ogen loopt niet van een leien dakje waardoor het kind een dominant oog begint te ontwikkelen, scheel te zien, en mogelijk een lui oog. Dit is een voorbeeld waarin het eeuwenoude debat tussen nature en nurture weer opduikt. Zoals meestal gaat het hier om een complex samenspel tussen beiden. Indien de biologische condities verbeteren of het zicht doormiddel van correctie wordt verbeterd, heeft een strabismisch persoon nog steeds een brein met strabismische ooggewoonten. Nu kan men in vele gevallen doormiddel van visuele therapie een leerproces starten om deze genestelde mechanismen ongedaan te maken. Zoals bij alle leerprocessen verlopen ze vlotter op jongere leeftijd, volwassenen kunnen echter dankzij een goede portie motivatie en determinatie kleine en grote successen boeken. Frederic Brock, een pionier in visuele therapie en zelf ooit stabismisch, vergeleek het met een nieuwe taal leren. Brock was Duitstalig Zwitser en immigrant in de Verenigde Staten.

Mijn moedertaal is Duits. Als ik in Zwitserland was gebleven, zou Duits nog steeds mijn geprefereerde taal zijn. Omdat ik op de leeftijd van 21 naar Amerika ben gekomen en hier sindsdien gewoond en geleefd heb, heb ik in mijn leven meer Engels dan Duits gesproken. Nu verkies ik Engels boven Duits. Deze stand van zaken is er echter niet zomaar gekomen. De enige reden dat ik een voorkeur voor Engels heb ontwikkeld is omdat ik praktisch geen Duits meer spreek of schrijf, behalve wanneer ik iemand ontmoet die Duits maar geen Engels spreekt, of wanneer ik een Duits boek lees.

De lastigste fase in deze transitie was deze van denken in het Duits naar denken in het Engels, in het bijzonder wat betreft Wiskundige problemen. Het was veel eenvoudiger om mentaal in het Duits te rekenen en dan het resultaat naar het Engels te vertalen in plaats van het hele vraagstuk (in stilte) in het Engels uit te voeren. Het vergde een heuse inspanning om van een Duits gedomineerde manier van denken over te schakelen naar het Engels, maar indien getest zouden weinige overblijfselen van mijn oude manier van denken worden terug gevonden. Vele buiten Amerika geboren immigranten voltooien nooit volledig deze transitie.

Om strabisme te genezen moet een gelijkaardige transitie gemaakt worden. Een complete transitie is niet noodzakelijk voor het sporadisch aannemen van een goede binoculaire oogstand (rechte ogen). Zo’n individu zal occasioneel (of vaak) hervallen in zijn strabismisch gedrag, simpelweg omwille zijn zijn voorkeur hiervoor. Ook al is deze stand van zaken te verkiezen boven een constante scheelheid, het is geen duurzame oplossing.

Vergelijkbaar met een persoon die inherent linkshandig is maar die kan aangeleerd worden met rechts te schrijven en in feite rechtshandig te worden door oefening, zo kunnen we iemand leren om een normaalgezien niet-geprefereerde oogstand aan te nemen.

Door een persoon van de juiste cues te voorzien kan deze voorkeur veranderd worden en een optimaler functioneren beoogd worden tijdens en na de transitie. Hoe ouder een persoon is hoe moeilijker dit proces zal zijn. Ook moet rekening gehouden worden met mogelijke fysieke belemmeringen zoals bepaalde oogzenuwverlammingen en zoverder. Iedere patiënt vereist een specifieke aanpak. Waarop ik echter wil hameren is dat zelfs na de ‘kritieke periode’ in onze kindertijd het brein nog een zekere plasticiteit bezit en niet noodzakelijk volledig hardwired is. Dankzij visuele therapie die de juiste stimulatie voorziet kunnen nieuwe oogvaardigheden worden aangeleerd. De mate waarin dit mogelijk is wordt enerzijds bepaald door de fysieke toestand van het visuele systeem en de voorafgaande medische geschiedenis, en anderszijds de motivatie en de toewijding van de patiënt. Zelf heb ik veel inspiratie en kracht gehaald uit de Youtube video’s van Susan Barry en bovenal haar boek ‘Fixing my gaze’ dat op een wetenschappelijk onderlegde manier het hele neurologische en persoonlijke ontwikkelingsproces dat gepaard gaat met visuele therapie demonstreert.

Maar waarom geloven vele artsen dan niet dat in visuele therapie werkt, of erger nog, bestempelen ze het als kwakzalverij?
Hun geloof is gebaseerd op enkele interessante experimenten uitgevoerd door Hubel en Wiesel midden vorige eeuw. Deze zijn terug te vinden onder het tabblad ‘De luie oog mythe’. Desastreus genoeg werden deze verkeerdelijk geïnterpreteerd en vestigde dit het wijdverbreide geloof dat aan strabisme en luie ogen vaak niets meer valt te doen. De laatste jaren ontwikkelt het gebied van de neurobiologie zich aan een oogverblindend tempo en werpt nieuw licht op deze zaak. Het brein blijft plastischer dan men voordien dacht en ervaringen kunnen de hersenen beïnvloeden en veranderen. Gelieve de pagina over ‘De luie oog mythe’ te lezen voor een meer uitgebreide relaas over dit onderwerp.

10 reacties op “Waarom visuele therapie werkt

  1. Eindelijk heb ik hier (in België) wat hoopgevende informatie gevonden. 4 jaar geleden heb ik en CVA gehad op 52-jarige leeftijd met gevolg dubbelzien. Eerst bril met zware prismaglazen gehad. Daarna 2x geopereerd in Leuven en nog steeds dubbelzicht, wel in mindere mate. Ik vraag me af of ik met visuele therapie nog een verschil kan bekomen, want ik zit de hele dag met vermoeide, gestresseerde ogen die ik zoveel mogelijk dicht hou om een beetje tot rust te komen.
    Misschien kunt u mij naar iemand doorverwijzen waar ik zulke therapie kan volgen.
    Ik woon in Genk. Dank bij voorbaat. Monique

    • Beste Monique,

      Bedankt voor je ervaring te delen! De oorzaak van je probleem ligt elders maar fundamenteel heb ik min of meer dezelfde ervaring gehad met dubbel zicht. Visuele therapie of visuele training kan je zeker helpen. Het kan een tijdje duren en vergt doorzettingsvermogen, maar mijn dubbel zicht is bijna volledig geëlimineerd!

      In Limburg kan ik u doorverwijzen naar Ilka Nolens.
      - Optometrisch centrum Nolens Dorpstraat 18-20 3500 Hasselt; drnolensi@gmail.com; 011/22,76,96; http://www.optometrienolens.be/

      Visuele training kan je helpen en ik denk dat zij de juiste persoon is om jou te begeleiden. Aarzel niet om contact met haar op te nemen!

      Veel succes,

      Michael

    • Hallo; sorry, ik reageer niet op je bericht (ik hoop dat je intussen een oplossing hebt gevonden en dat het goed met je gaat) maar ik probeer een adres vast te krijgen van Monique Boutsen uit Peer, omdat we een klasbijeenkomst willen organiseren (Agnetendal 1975). Ben jij de Monique die ik moet hebben?

  2. En wat met latent strabisme? Ik ben 41 jaar en dmv een Polatest stelde een opticien vast dat mijn ogen verschillende kijkassen hebben. Het was de eerste keer dat mij dat verteld werd en voor zover ik weet, heb ik geen problemen met dieptezicht. Ik rij met de motorfiets op diverse circuits, dus ik zou het wel al gemerkt hebben. Toch werd er mij een prismabril aangemeten. Misschien heb ik niet de juiste vragen gesteld aan de opticien, maar ik heb enorm veel moeite om mij aan te passen aan die prismabril. Ik vind dat ik een andere 3D ervaring heb dan vroeger en ik durf niet zeggen dat die beter is. Het is moeilijker om afstanden in te schatten en heb de indruk dat ik mij in een slecht 3D-film bevind. Na 5 dagen ben ik erg beginnen twijfelen aan die Polatest. Ik heb door die test zelf ook wel kunnen vaststellen dat mijn kijkassen niet mooi gelijklopen, maar bij wie wel? Is het nodig om iemand die en vrij normaal dieptezicht heeft een prismabril aan te meten? Ik zie – ondanks een dominant oog – beter met mijn oude bril! Met die prismabril heb ik last van duizeligheid en een soort van wagenmisselijkheid. Dit kan toch niet de bedoeling zijn van een prismabril. Ik las trouwens in een kort medisch artikel dat het voorschrijven van een prismabril in geval van latent strabisme niet aangewezen is. Wat denk u hierover?

    • Beste Ronald,

      Latent strabisme betekent dus dat je niet constant scheel kijkt maar dat de alignatie van je ogen het toch regelmatig laat afweten. Ik zelf ben zelf mijn strabisme aan het aanpakken en ben nu van manifest naar latent strabisme geëvolueerd. Een mooie demonstratie van deze evolutie kan je hier bekijken. Het is maar een kleine demonstratie van een veel bredere onderliggende verbetering natuurlijk. Door mijn slecht zicht heb ik ook vaak last gehad van duizeligheid, wagenmisselijkheid en allerlei andere kwalen. Enfin, om te antwoorden op u vraag! Ik heb mijn rijbewijs gehaald met dubbel zicht en zonder dieptezicht dus kunnen rijden met auto of motorfiets is geen goede test voor 3D maar als je een duidelijk verschil ziet in 3D effect met die prismabril denk ik dat je inderdaad stereozicht hebt. Dit is vaak het geval bij latent of intermittent scheelzien. Wat ik zou doen als ik jou was is:
      1. Gebruik voorlopig terug je oude niet prismatische bril die comfortabeler is. Prisma’s zijn inderdaad niet echt aangewezen voor latent strabisme. Als je die voor latent strabisme draagt verergert dat het probleem alleen maar. Als trainingstool kunnen prisma’s wel dienen.
      2. Consulteer een fucntioneel optometrist (Zie lijst) die verstand heeft van functioneel zicht en visuele training. In uw geval denk ik dat je die afwijkende oogstand in minder dan een jaar en zonder veel problemen kunt wegwerken. De oorzaak van de gebrekkige alignatie is corticaal, dwz in de hersenen. Train dat deficit weg en je zal versteld staan hoe groot de verbetering zal zijn op allerlei vlakken, inclusief het motorrijden waarschijnlijk. :) Het lijkt misschien triviaal maar de mens is een heel visueel dier. Verbeter je visueel systeem en je verbetert heel wat.

      Michael

      PS: Een kleine donatie is altijd welkom maar niet verplicht! Veel succes!

      • Beste Michael, bedankt voor de korte, doch doeltreffende uitleg. Jouw evolutie is best indrukwekkend. Je zegt dat je met training van manifest naar latent strabisme bent gegaan. Maar omgekeerd kan dus ook. Doordat de opticien mij – enkel voor mijn comfort – alle dagen een lichte prismabril wil laten dragen, verlies ik eigenlijk een beetje mijn dagelijkse natuurlijke training. Door die prismabril te gaan gebruiken, zou ik als het ware niet alleen mijn ogen (vooral mijn astigmatische rechteroog) maar vooral mijn hersenen lui maken. Dat kan inderdaad niet de bedoeling zijn. Jammer van de aankoop want die prismaglazen hebben toch wel een stevige duit gekost. Daar ben ik natuurlijk zelf ook wel een beetje voor verantwoordelijk omdat ik mij vooraf niet voldoende bevraagd heb.

        Ik heb trouwens niet echt last van dubbelzicht maar ik kan wel mijn focus loslaten (bij dagdromen bijvoorbeeld) en dan zie ik wel dubbel. Met een prismabril kan ik mijn focus niet loslaten.

        Het lijkt mij een goed idee om mij te gaan verdiepen in die visuele oefeningen. Ik ben er echt van overtuigd dat ik daar meer baat bij zal hebben dan bij die prismabril.

        Beleefde groeten
        Ronald

        • Je hebt het heel goed begrepen! Interessant wat je zegt over dat dagdromen. Ik heb zes jaar constant dubbel gezien en ben door een heel diep dal gegaan maar momenteel ervaar ik hetzelfde als jij beschrijft. Over het algemeen geen dubbel zicht tenzij ik me ‘teveel’ ontspan. De situatie is niet helemaal hetzelfde want ik heb voorlopig nog geen stereozicht etc, maar toch interessant om te horen. Nu ga ik dat laatste restje aan convergentie insufficientie van mijn ogen nog wegtrainen tot het schijnbaar moeiteloos wordt. Dan zal die efficiëntie zijn vruchten beginnen afwerpen voor mijn binoculair zicht in het algemeen. Als je je wat inleest zal je merken dat binoculair zicht is veel belangrijker dan mensen, inclusief de meeste opticiens en oogartsen, denken. Waarschijnlijk had je bij het beter bevragen van je opticien niet veel goede antwoorden gekregen vrees ik.

          Als het je interesseert kan je onze Facebook groep ‘DIY Vision Therapy’ joinen.

          Groeten,
          Michael

  3. Goeiedag,

    Ik ben 52 jaar en op mijn vijf aar geopereerd voor strabisme, dan nog eens aan mijn 22 en dan op mijn 30.
    Mijn probleem is nog niet opgelost, door de laatste operatie zie ik af en toe dubbel en wil mijn rechteroog niet altijd mee. Ik denk dat dit wat over gecorrigeerd is en teveel naar binnendraait en ook ergens wat naar beneden.
    Al vele artsen bezocht en die durven operatie neet meer uitvoeren, maar het probleem heeft een grote impact op mijn leven.
    Iemand nog tips en info over visuele therapie of ev operatie?

    Bedankt alvast

    • Beste Els!

      Sorry dat ik pas na een paar maanden antwoord. Er is blijkbaar iets fout dat ik geen e-mail alerts kreeg. Ik begrijp de impact en de problemen maar al te goed. De operaties waren niet echt een structurele oplossing maar hebben natuurlijk hun impact op de spieren etc. Ik zou verder geen operatie meer aanraden. Ik zou wel visuele therapie/training een kans geven. Het zal geen ‘quick fix’ zijn maar in principe is verbetering levenslang mogelijk. Het bekendste verhaal van herstel later in het leven is dat van Susan Barry die 3D zicht verwierf op 48-jarige leeftijd. Ze schreef er een boek over genaamd ‘Fixing my gaze’. Moet je zeker eens lezen. Het zal veel dingen duidelijk maken voor jou. Ik heb ook al gesproken met mensen die nog gerecupereerd zijn, visueel gezien, op hun 70! In feite heb je de hardware en zijn je hersenen levenslang plastisch/flexibel. Daarop is elke vorm van neurologisch herstel en training gebaseerd.

      Lees het boek Fixing My Gaze. Google naar Susan Barry. Er staan verschillende bronnen en video’s van haar online. En zoek uiteindelijk naar Functioneel optometristen in je buurt.

      Als je op FB zit ben je ook welkom in onze groepen. De leden zijn zoals jij en ik bezig met hun visueel herstel.
      - https://www.facebook.com/groups/strabismevereniging/
      - https://www.facebook.com/groups/diyvisiontherapy/

      Veel succes alleszins!
      Als er nog vragen zijn, laat maar weten!

      Michael

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>